Accessibility links

რადიო თავისუფლება რადიო თავისუფლება

ბლოგები

ოთხშაბათი, 10 ნოემბერი 2021

რა შესაძლებლობები აქვთ ევროპის კავშირს და მის წევრებს, როგორ მოაგვარონ მიგრანტთა კრიზისი ბელარუსისა და პოლონეთის საზღვარზე: მიმართონ საერთაშორისო სასამართლოებს? დამატებითი სანქციები დაუწესონ მინსკს? თუ მესამე ქვეყნებიდან მიგრანტთა მზარდი ტალღა გააკონტროლონ?

რომელ საერთაშორისო კანონს არღვევეს მინსკი, თუ, როგორც ფიქრობენ და ვარაუდობენ, ლუკაშენკასა და მისი უშიშროების სამსახურების ორგანიზებულია პოლონეთთან საზღვარზე მიგრანტების მოზღვავება?

თუ ეს ადამიანების ტრეფიკინგია, ცხადია, საერთაშორისო სამართლის დარღვევაა. ბელარუსი, მაგალითად, წევრია გაეროს ტრანსნაციონალური ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის კონვენციისა, რომელსაც უკავშირდება ორი დოკუმენტი: „გაეროს პროტოკოლი ადამიანების, განსაკუთრებით ქალების და ბავშვების, ჩაგვრის, დასჯისა და ტრეფიკინგის თავიდან აცილების შესახებ“ და „გაერო მიგრანტების სახმელეთო, საზღვაო და საჰაერო საშუალებებით ტრეფიკინგის წინააღმდეგ“. ეს ორივე დოკუმენტი ძალაში შევიდა 2003-2004 წლებში. შემდეგ, 2017 წელს, გაეროს უშიშროების საბჭომ მიიღო რეზოლუცია ადამიანის ტრეფიკინგის წინააღმდეგ. ისე რომ, არსებობს საერთაშორისო სამართლის კანონები, რომლებიც ლუკაშენკას რეჟიმს შეიძლება მივუყენოთ.

„თუ იმის შესახებ ცნობები, რომ ბელარუსის რეჟიმი ხალხს ყალბ დაპირებებს აძლევს, რომ ევროკავშირში უსაფრთხოდ შეიყვანს, მართალია, და ამის არაერთი პირდაპირი და ირიბი დასტური არსებობს, ბელარუსი, სულ მცირე, არღვევს საერთაშორისო წესს, რომ ადამიანებით ტრეფიკინგს ხელი უნდა შეუშალოს“, - ამბობს ბაჰტი ნიშანოვი, ევროპაში უშიშროებისა და თანამშრომლობის საკითხებში აშშ-ის პოლიტიკური კომისიის, იმავე ჰელსინკის კომისიის მთავარი მრჩეველი.

მეტიც: „ბელარუსის მესაზღვრეების სასტიკი მოპყრობა მაგრანტებისადმი, უთანაბრდება სასტიკ მოპყრობას და ზოგ შემთხვევაში, შეიძლება წამებასაც“, - ამბობს Human Rights Watch-ის ევროპისა და შუა აზიის განყოფილების უფროსის მოადგილე, რეიხელ დებნერი, რომლის თქმით, ეს იმას ნიშნავს, რომ მინსკი არღვევს წამებისა და სხვა სასტიკი, არაადამიანური და ღირსების შემლახველი მოპყრობის და დასჯის ფორმების წინააღმდეგ გაეროს კონვენციას, რომლის წევრიცაა და ვალდებულება აქვს ნაკისრი, შეასრულოს შესაბამისი პირობები.

საზღვართან ხალხის ძალით გადაყვანაც შეიძლება შეფასდეს როგორც კოლექტიური განდევნა, რაც ასევე აკრძალულია საერთაშორისო სამართლით, ხოლო გადაადგილების უფლების შეზღუდვა ადამიანის უფლებების უნივერსალური დეკლარაციის საწინააღმდეგო ქმედებაა.

საკითხავია ისიც, შეუძლიათ თუ არა ევროკავშირის წევრებს, ან საკუთრივ ბრიუსელს, უჩივლონ მინსკს სასამართლოში?

პასუხი ამ შეკითხვაზე დადებითია, კი, შეუძლიათ, მაგრამ საქმე ისაა, რომ არ სურთ, ყოველ შემთხვევაში, ამ ეტაპზე, როგორც ევროკავშირის დიპლომატები, რომლებმაც ვინაობა არ გაამხილეს, ადასტურებენ რადიო თავისუფლებასთან საუბარში.

და ეს იმიტომ, რომ პირველ რიგში, ევროკავშირსა და მის წევრებს სწრაფი რეაგირება სურთ. მეორე პრობლემა ისაა, რომ რთული იქნება რომელიმე დადგენილების განხორციელებაც. წარსულში ბევრ ქვეყანას უგულებელუყვია საერთაშორისო სასამართლოების გადაწყვეტილებები და ბევრი ამასვე მოელის მინსკისგან. ასევე თემაა, რომელ სასამართლოს მიმართონ: ბელარუსი არ არის არც სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს (ICC) და არც ადამიანის უფლებების ევროპული სასამართლოს წევრი (ECHR). მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო გადაწყვეტილებებს იღებს ორ სახელმწიფოს შორის დავისას, როცა ისინი არგუმენტებს წარუდგენენ ერთმანეთს, მაგრამ რომელმე სახელმწიფოს იძულებას, წარდგეს მოწინააღმდეგის წინაშე, შეიძლება წლები დასჭირდეს.

კიდევ რა შეუძლია გააკეთოს ევროკავშირმა, შეიძლება სანქციების დაწესება?

კი, და ევროკავშირი ახლა მუშაობს ახალი სანქციების დაწესებაზე, რომლებიც 15 ნოემბერს ბლოკის წევრების საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრაზე დამტკიცდება და მალევე შევა ძალაში.

ამ კვირის დასაწყისში ევროკავშირი დათანხმდა ბელარუსის მიმართ საქციების დაწესების კრიტერიუმების გაფართოებას, რის შედეგადაც შესაძლებელი გახდება სანქციების ამოქმედება „ფიზიკური და იურიდიული პირების, ორგანიზაციებისა და უწყებების მიმართ, რომლებიც პასუხისმგებელი არიან ან დახმარება გაუწიეს ლუკაშენკას რეჟიმს ქმედებებისას, რასაც მოჰყვა ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოს საზღვრების გადაკვეთა უკანონოდ და წევრი სახელმწიფოს ტერიტორიაზე აკრძალული ან სახიფათო მასალების უკანონოდ შეტანა“.

ზოგიერთი დიპლომატის თქმით, რომლებიც სანქციებზე მუშაობის საკითხებში არიან ჩახედული, ევროკავშირი კრიტერიუმების გაფართოებით მოახერხებს, პოლონეთისა და ბელარუსის საზღვარზე ვითარების დაძაბვასთან დაკავშირებულ 40-მდე პირს დაუწესოს სანქციები, გაუყინოს აქტივები და აუკრძალოს მოგზაურობა. სიაში მოხვდებიან ბელარუსის ოფიციალური პირები და სატრანსპორტო კომპანიები, რომლებსაც გადაჰყავდათ ხალხი საზღვართან, ასევე ბანკები, რომლებსაც ბელრუსბანკის, ბელაგროპრომბანკისა და ბელინვესტბანკის მსგავსად სანქციები ჯერ არ შეხებიათ.

მოახდენს კი სანქციები მინსკზე ზემოქმედებას?

საეჭვოა, აცხადებენ ექსპერტები. ისინი არ არის ისე რადიკალური, როგორც ამას ბევრი ითხოვდა.
2020 წლის შემოდგომიდან ევროკავშირმა სანქციების ოთხი წყება დაუწესა ბელარუსს. სულ ისინი შეეხო 166 პირს, მათ შორის - ალიაქსანდრ ლუკაშენკას და მისი ოჯახის ახლო წევრებს, ასევე 15 სხვა ორგანიზაციას.

სანქციები შეეხო სანავთობო, კალიუმის წარმოების, საბანკო სფეროებს და თამბაქოს საწარმოებს, მაგრამ მინსკის რეჟიმს წარბიც არ შეუხრია.

თუმცა სანქციები, რომლებიც ახლა დაწესდება, შეიძლება არაეფექტიანი იყოს, ისინი შესაძლოა მაინც გაძლიერდეს მომავალ დღეებში. კამათი მიდის იმის შესახებ, შეიძლება თუ არა სანქციების გავრცელება ბელარუსის აეროპორტებსა და სახმელეთო მომსახურებაზე, ასევე მესამე ქვეყნების ავიაკომპანიებზე.

ამასთან, ჩანს, რომ ბრიუსელი ფრთხილობს. იმის გათვალისწინებით, რომ სანქციები შეიძლება გაასაჩივრონ ევროპულ სასამართლოში, აუცილებელია უტყუარი მტკიცებულებების წარდგენა, რომ შესაბამისმა პირებმა და კომპანიებმა მართლაც ჩაიდინეს ის, რასაც აბრალებენ.

ერთ-ერთი მიზეზი იმისა, რომ რუსეთს არ ემართლებიან, ისიცაა, რომ არ მოიპოვება პირდაპირი დადასტურება, რომ რუსეთს აქვს კავშირი სამიგრაციო კრიზისთან. ამასთან, მოგებიანი ვაჭრობა, რომელიც ბელარუსის გავლით მიმდინარეობს, უფრო მკაცრი სანქციების დაწესების შიშით შეიძლება შემცირდეს.

კიდევ რის გაკეთება შეუძლია ევროკავშირს?

უშუალოდ „ფრონტის“ წინა ხაზზე მდებარე სახელმწიფოები უკვე აგებენ კედლებსა და ზღუდეებს და ისურვებდნენ, რომ ამის საფასური ევროპის კავშირს გადაეხადა - რაზეც ბრიუსელი დიდხანს კატეგორიულ უარზე იყო.

მთელი ყურადღება მიპყრობილი იქნება ევროპის კომისიისკენ, რადგან მას დეკემბრის დასაწყისში დაგეგმილი აქვს „შენგენის სასაზღვრო კოდექსის“ განახლება, რომელშიც მითითებული იქნება, თუ რა ქმედებებს უნდა მიმართოს წევრმა-სახელმწიფომ ჰიბრიდული თავდასხმის შემთხვევაში, როგორიცაა უკანონო მიგრანტების ხელოვნურად შედინება.

და მაშინ, როცა ზღუდეები და კედლები შესაძლოა არ იყოს კონკრეტულად მითითებული, როგორც ევროკავშირის გარე საზღვრის დაცვის საშუალება, სავსებით შესაძლებელია, „ფიზიკური ბარიერები“ დაცვის საშუალებებად განისაზღვროს.

ზემოქმედების რა ბერკეტები აქვს ევროკავშირს მესამე ქვეყნებზე, საიდანაც მიგრანტები მინსკში ჩადიან?

გააჩნია. ევროპის კომისიამ განაცხადა, რომ ახლა მთავარი პრიორიტეტი იქნება, „ონკანი გადაუკეტოს“ ბელარუსს და რომ მისი ვიცე-პრეზიდენტი, მარგარიტის სხინასი, უახლოეს დღეებში ეწვევა რამდენიმე ქვეყანას, საიდანაც მიგრანტები მინსკში ჩადიან.

ერაყთან დაკავშირებით, ბრიუსელმა მოახერხა პირდაპირი რეისების რაოდენობის მნიშვნელოვნად შემცირება ბაღდადსა და მინსკს შორის, პოლიტიკური ზეწოლისა და მუქარის შემდეგ - განვითარებასთან დაკავშირებული სახსრების დაკარგვის შესახებ.

ანალოგიურმა ტაქტიკამ შესაძლოა გაჭრას ლიბანთან, იორდანიასა და სირიასთან, მაგრამ ევროპის კავშირის ოფიციალური პირები მოელიან, რომ უფრო მძიმე სამუშაო იქნება ჩასატარებელი, როცა თურქეთისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების დარწმუნება გახდება საჭირო. მიგრანტებთან დაკავშირებით ანკარას საკუთარი შეთანხმება აქვს ბრიუსელთან, და ხელს უშლის მილიონობით ლტოლვილს ეგეოსის ზღვის გადაკვეთაში, და შესაძლოა, დამატებითი თანხები მოითხოვოს.

კომისიის თანახმად, ლიეტუვისა და პოლონეთის საზღვრებთან მყოფი მიგრანტების უმეტესობა ერაყელია. მიუხედავად იმისა, რომ ბაღდადი თანამშრომლობს ევროპის კავშირთან ამ საკითხში, მან დიდი სიჯიუტე გამოავლინა უკან დაბრუნებულთა მიღებაზე, თუ ისინი ამას ნებაყოფლობით არ გააკეთებდნენ. ეს საკითხი უნდა მოგვარდეს, ისევე როგორც პრობლემა, რომ სულ უფრო მეტი ადამიანია ჩარჩენილი ნეიტრალურ ტერიტორიაზე, რომელიც არავის ეკუთვნის.

რა შეიძლება ითქვას საერთაშორისო ორგანიზაციებზე? გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატი (UNHCR), მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია (IOM) ან წითელი ჯვარი - აკეთებენ ისინი რამეს? შესწევთ ძალა, თავიდან იქნეს აცილებული ჰუმანიტარული კატასტროფა?

ძალიან ცოტა ორგანიზაციას აქვს სასაზღვრო რეგიონის სიახლოვეს ყოფნის უფლება, მაგრამ პოლონეთის ხელისუფლება თანამშრომლობს „წითელ ჯვარსა“ და „კარიტასთან“, ქრისტიანული დახმარების ორგანიზაციასთან. გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის და მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის ოფიციალურ წარმომადგენლებს კონტაქტი აქვთ მინსკსა და ვარშავასთან და მიმართავენ მათ თხოვნით, უზრუნველყონ მიგრანტებთან შეუფერხებელი წვდომა, შეძლონ ჰუმანიტარული დახმარების მიწოდება და განსაკუთრებით კი მოუწოდონ მათ, ვისაც თავშესაფარი სურს, განაცხადი იქ შეიტანონ, სადაც იმყოფებიან.

ეს შესაძლოა ზედმეტი იყოს პოლონეთის მთავრობისთვის, რომელსაც არ სურს ისეთი შთაბეჭდილება შეიქმნას, რომ თავშესაფრისკენ ეს გზა ქვეყანაში იმის შიშით მოქმედებს, რომ ჩამოსულთა მეტი რაოდენობის პირისპირ არ აღმოჩნდნენ.

პოლონეთი აგრეთვე, აქამდე, ლიეტუვისგან განსხვავებით, უგულებელყოფდა ბრიუსელის მოწოდებებს, უზრუნველეყო ევროპის კავშირის სასაზღვრო სააგენტოს, Frontex-ის ყოფნა და ამტკიცებდა, რომ მის ეროვნულ სასაზღვრო დაცვას ჯარის დახმარებით შესწევდა ვითარებასთან გამკლავების უნარი.

მაგრამ, თუ ჰუმანიტარული ვითარება გაუარესდა ზამთრის განმავლობაში, მოსალოდნელია, საზღვრის ორივე მხარეს ჩარევა მეტ საერთაშორისო ორგანიზაციას დასჭირდეს.

ვარშავასა და ევროკავშირს შორის მიმდინარე სამართლებრივმა ბრძოლამ ზოგიერთი პოლიტიკოსი და მედია „პოლექსიტის“ შესაძლებლობაზე აალაპარაკა, თუმცა პოლონეთის მთავრობა მსგავს შესაძლებლობას გადაჭრით უარყოფს. ვარშავის მიერ გადადგმულმა ნაბიჯების საპასუხოდ, რომლებიც პოლონურმა ოპოზიციამ, ევროკომისიამ და ევროკავშირის სასამართლოებმა სასამართლოს პოლიტიზაციად შეაფასეს, ევროკავშირმა სადამსჯელო პროცედურები აამოქმედა, ევროკავშირის ბიუჯეტიდან დაფინანსება გაიყინა, პოლონეთს მოზრდილი ჯარიმები დაუწესა და ქვეყანამ, შესაძლოა, ხმის მიცემის ზოგიერთი უფლებაც დაკარგოს. მიუხედავად ამისა, პოლონეთის მმართველი პარტია „კანონი და სამართალი“ (PiS) უკან დახევას არ აპირებს. რადიო თავისუფლება მიმოიხილავს, თუ რა ამოძრავებს PiS-ს და რის მიღწევა სურს.

რა ამოძრავებს PiS-ს?

მოკლე პასუხია - ძალაუფლება და კონტროლის სურვილი. როდესაც სასამართლო სისტემას აკონტროლებ, პოლიტიკური მიზნების მიღწევა მარტივდება. PiS-ს კი განსაკუთრებულებად ამბიციური მიზნები აქვს დასახული.

თუმცა, ვითარება ამაზე უფრო ჩახლართულია. პოლონეთის მთავრობა რამდენიმე არგუმენტს იშველიებს ქვეყნის სასამართლო სისტემის ფართომასშტაბიანი ცვლილების გასამართლებლად. ყველაზე უფრო ცხადად ეს არგუმენტი 2015 წლის საარჩევნო მანიფესტში გამოისახა - როდესაც PiS-მა პირველი პარტია გახდა ქვეყნის პოსტკომუნისტური ისტორიის განმავლობაში, რომელმაც პირდაპირი უმრავლესობა მოიპოვა. მანიფესტის მიხედვით, პოლონეთის სასამართლოები იყო „კორუმპირებული, არაეფექტიანი და მათ კომუნისტების დროინდელი მოსამართლეები მართავდნენ“. PiS-ის ზოგიერთი წევრის აზრით, მოსამართლეები მიეკუთვნებოდნენ „განსაკუთრებულ კასტას“, რომელიც რეფორმას საჭიროებდა.

2015 წლის არჩევნებში მიღწეულმა დამაჯერებელმა წარმატებამ, რომელსაც წინ უძღოდა საპრეზიდენტო არჩევნებში PiS -ის კანდიდატის, ანჟეი დუდას გამარჯვებაც, პარტიას სრული სვლით წინსვლის საშუალება მისცა. PiS-მა სამიზნეში ჯერ საკონსტიტუციო ტრიბუნალი ამოიღო, უარი უთხრა მანამდე არჩეულ სამ მოსამართლეს და ისინი ჩაანაცვლა სამეულით, რომელიც მმართველ პარტიასთან უფრო დაახლოებულად მოიაზრება. ამან გამოიწვია პირველი კონფლიქტი ბრიუსელთან, რომელსაც შემდეგ სხვა დაპირისპირებებიც მოჰყვა, როდესაც ვარშავამ პოლიტიკური კონტროლი დაამყარა პროკურატურაზე, უზენაეს სასამართლოზე და იმ ორგანოებზე რომლებსაც მათი ნომინაცია და ზედამხედველობა ევალება.

კი, მაგრამ, მართალია PiS?

ეს, რბილად რომ ვთქვათ, საეჭვოა. ავიღოთ PiS-ის არგუმენტი, რომ სასამართლოს კომუნისტების დროინდელი პიროვნებები მართავენ. იმ 23 მოსამართლიდან, რომლებიც უზენაესი სასამართლოდან განდევნეს, მხოლოდ 3 განიხილავდა საქმეებს კომუნისტების დროს. ამავე დროს, PiS -მა ბოლო დროს სხვადასხვა პოზიციაზე დაასახელა ისეთი მოსამართლეები, რომლებიც კომუნისტების დროსაც იყვნენ აქტიურები. ამასთან, მიუხედავად ოფიციალური ნარატივისა, პოლონეთის სასამართლო სისტემას უკვე ჰქონდა ე.წ. „დე-კომუნიზაციის“ მექანიზმები.

რაც შეეხება „განსაკუთრებული კასტის“ ბრალდებებს - მოსამართლეებს მართლაც სხვა საჯარო პროფესიებზე მეტი ხელფასი აქვთ და განსაკუთრებული პრივილეგიებიც გააჩნიათ. თუმცა, ამავე დროს ის არგუმენტიც არსებობს, რომ ეს აუცილებელი პირობაა კორუფციის თავიდან ასაცილებლად.

ყველაზე რთულად გასაბათილებელი ალბათ არაეფექტიანობის ბრალდებაა. პოლონეთში მართლაც უჩივიან სასამართლო ბიუროკრატიას და PiS-იც

ხშირად ასახელებს გამოკითხვის შედეგს, რომ პოლონელთა 80 პროცენტს სასამართლო რეფორმა აუცილებლად მიაჩნია. ამავე დროს, სხვა კვლევები აჩვენებს, რომ უმეტესობა არც მმართველი პარტიის მიერ განხორციელებულ სასამართლო რეფორმებს ენდობა.

რატომ არ იხევს PiS უკან?

ამის პასუხი უახლოეს ისტორიაში. ჯერ 2005-2007 წლები უნდა განვიხილოთ, როდესაც PiS ხელისუფლებაში მოვიდა და ტყუპ ძმებს, იაროსლავ და ლეხ კაჩინსკის პრემიერ-მინისტრის და პრეზიდენტის თანამდებობები ეჭირათ. მაშინაც, როგორც ახლა, პარტია რეფორმების განხორციელებას ცდილობდა, მათ შორის ამბიციური ლუსტრაციის პროცესისა, რომელიც ათასობით საჯარო მოსამსახურეს დაავალდებულებდა ოფიციალურად განეცხადებინა კომუნისტური რეჟიმის უშიშროების ძალებთან თანამშრომლობის შესახებ. მაშინდელი რეფორმების დიდი ნაწილი სასამართლომ დაბლოკა, რამაც კაჩინსკების რისხვა გამოიწვია.

ორი ქაოსური წლის შემდეგ PiS-ის პოპულარობამ იკლო და მათ წლები დასჭირდათ ძალაუფლების ხელახლა მოსაპოვებლად. ამ დროის განმავლობაში, როგორც ჩანს, იაროსლავი ე.წ. „მაჟორიტარი დემოკრატი“ გახდა და მას მიაჩნია, რომ გამარჯვებულ პოლიტიკურ პარტიას მოქმედების დიდი თავისუფლება უნდა ჰქონდეს, კონტროლის ბევრი მექანიზმის გარეშე.

PiS-ის და მისი მხარდამჭერების მიდგომის განმსაზღვრელი კიდევ ერთი პერიოდი 1990-იანი წლებია. განსაკუთრებით კი gruba kreska-ს (მსხვილი ხაზის) პოლიტიკა, რომელიც თავდაპირველად პოსტკომუნისტური პოლონეთის პირველმა პრემიერმა,

თადეუშ მაზოვეცკიმ ჩამოაყალიბა 1989 წელს. ბევრი პოლონელის აზრით ეს გულისხმობს 1989 წლამდე პოლონეთში ჩადენილი დანაშაულებისთვის დაუსჯელობას. პოლონეთი მაშინ ამ საკითხმა გაყო და ეს გახლეჩა დღემდე ძალაშია.

ერთი ნაწილი, კომპრომისისა და ნაციონალური ერთობის სახელით, მზად იყო ეთანამშრომლა კომუნისტური რეჟიმის ოფიციალურ პირებთან. მეორე მხარე კი ითხოვდა მკაფიო დაყოფას და სამართალს. კაჩინსკები ამ მეორე ბანაკს მიეკუთვნებიან და, ბევრ პოლონელთან ერთად, მიიჩნევენ, რომ, ყოფილი კომუნისტები და კოლაბორაციონისტები კაპიტალისტებად გადაიქცნენ და ახლა მართავენ ბიზნესებს, უშიშროების სამსახურებს და ქვეყანას. მათი აზრით, 1989 წლის დიდება შეირყვნა და საჭიროა „პოლონეთის მეოთხე რესპუბლიკის“ ჩამოყალიბება - მორალური და პოლიტიკური რევოლუცია, რომლის საყრდენიც პატრიოტიზმი და კათოლიციზმი იქნება და რომელიც ჩაანაცვლებს ბერლინის კედლის დაცემის შემდეგ წარმოქმნილ, ამჟამინდელ მესამე რესპუბლიკას.

რა როლს თამაშობს იაროსლავ კაჩინსკი?

ყველაფერი დიდწილად სწორედ მას შეეხება და ასევე იმას, თუ ვინ იქნება მისი შემცვლელი, როდესაც კაჩინსკი პოლიტიკას ჩამოშორდება. იაროსლავ კაჩინსკის პრემიერ-მინისტრის მოადგილის თანამდებობა უჭირავს, თუმცა არავის ეპარება ეჭვი, რომ ქვეყანასაც სწორედ ის მართავს და PiS-იც მტკიცე ხელით უჭირავს. მას ახასიათებენ როგორც პოლიტიკოსს, რომელიც თავს განსაკუთრებულად კომფორტულად კონფლიქტის დროს გრძნობს და რომელსაც მხარდამჭერების დარაზმვა შეუძლია, მაგალითად, იმიგრაციის ან ლგბტ+ საკითხების გარშემო.

ის კიდევ უფრო რადიკალური გახდა 2010 წლის კატასტროფის შემდეგ, როდესაც რუსეთის ქალაქ სმოლენსკთან თვითმფრინავის ჩამოვარდნამ მისი ძმა, პრეზიდენტი ლეხ კაჩინსკი შეიწირა. ტრაგედიამ ქვეყანა ჯერ გააერთიანა, თუმცა იაროსლავმა მალევე დაიწყო კონსპირაციის თეორიების გავრცელება და ოპოზიციის და მოსკოვის დადანაშაულება მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე გამოძიების მიხედვით მომხდარი უბედური შემთხვევა იყო. ლეხ კაჩინსკის სიკვდილმა მას შურისძიების სურვილი გაუჩინა. ამავე დროს, მან დაკარგა ძმა, რომელიც მასზე გამაწონასწორებელ გავლენას ახდენდა.

იუწყებიან, რომ იაროსლავ კაჩინსკი ავადა და ის ახლო მომავალში აპირებს გვერდზე გადგომას. მისი ადგილის დაკავების მსურველები კი ერთმანეთს ეჯიბრებიან, თუ ვინ უფრო რადიკალური იქნება. ამჟამინდელი პრემიერი, თადეუშ მორავეცკი უფრო ზომიერ პოლიტიკოსად მოიაზრება და, ექსპერტების აზრით, ბრიუსელთან დაპირისპირებით ის PiS-ის ამომრჩევლის გულის მოგებას ცდილობს. კიდევ ერთი პრეტენდენტი, იუსტიციის მინისტრი ზბიგნევ ზიობრო კათოლიკე ნაციონალისტია, რომელიც იმუქრება, რომ მისი ფრაქცია PiS-ს დატოვებს, თუ რეფორმების ჩატარებას წინ ბრიუსელი აღუდგება.

სხვანაირად რომ ვთქვათ, ვარშავაში მიმდინარე პროცესები დიდ გავლენას ახდენს ევროკავშირთან დაპირისპირებაზე.

რატომ არ აპროტესტებს პოლონეთი ამ ცვლილებებს?

ბევრმა გააპროტესტა. ვარშავაში და პოლონეთის სხვა ქალაქებში რამდენიმე დემონსტრაცია ჩატარდა იმ მასშტაბისა, როგორიც 1989 წლის შემდეგ არავის უნახავს. თუმცა, მიუხედავად ამ დაპირისპირებებისა, PiS კვლავინდებურად პოპულარულია. პარტია ძალაუფლებაში 6 წლის წინათ დაბრუნდა. მას შემდეგ, 2019 წლის საპარლამენტო არჩევნებში, მან კიდევ უფრო მეტი ხმა მიიღო. ერთი წლის შემდეგ საპრეზიდენტო არჩევნებში ხელახალ გამარჯვებას მიაღწია ანჟეი დუდამაც. კვლევები აჩვენებს, რომ PiS-ს ბრიუსელთან დაპირისპირების შემდეგ მომხრეები არ დაუკარგავს და, 35%-იანი მხარდაჭერით, ბევრად უსწრებს წინ უახლოეს მეტოქეს.

მმართველი პარტიის პოპულარობას კი ეკონომიკური წარმატება განაპირობებს. უმუშევრობა რეკორდულად დაბალია - 3,5%. ქვეყნის ეკონომიკა ყოველწლიურად 5%-ით იზრდება და პანდემიის ეფექტებიც სწრაფად დაიძლია. პოლონეთს ოქროს ხანა უდგას, რაც, დიდწილად სწორედ ევროკავშირის დამსახურებაა - ევროკავშირის წევრობა მას მილიარდობით ევროთი დაეხმარა და ალიანსის შიდა ბაზარზე მისცა წვდომა.

ისიც მნიშვნელოვანია, თუ როგორ გამოიყენა მმართველმა პარტიამ ევროკავშირის ფული. წინა მთავრობებისგან განსხვავებით, მათ მცდელობა არ დაიშურეს, რომ თანხას პატარა ქალაქებსა და სოფლებშიც ჩაეღწია. პარტიამ წამოიწყო პროგრამა „500+“, რომელიც 500 ზლოტს (115 ევროს) აძლევს ოჯახებს თითო ბავშვისთვის. ეს მნიშნელოვანი დახმარება აღმოჩნდა სიღარიბის ზღვართან მყოფი მოსახლეობისთვის. თავიდან ამ პროგრამას აკრიტიკებდნენ, როგორც ფისკალურ უპასუხისმგებლობას, თუმცა, ის ისე პოპულარული გახდა, რომ მის დამთავრებას აღარავინ მოითხოვს. PiS ასევე დაჰპირდა მოსახლეობას, რომ 2023 წლისთვის მინიმალურ ხელფასს გააორმაგებს, გაზრდის პენსიას, ფერმერებს სუბსიდიებს მისცემს და მეტს დახარჯავს რეგიონებში ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის - ეს კი ბევრი ამომრჩევლისთვის ბევრად უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე სასამართლოს პოლიტიზაციის საკითხი.

ჩამოტვირთე მეტი

ბლოგერები

ყველა ბლოგერი
XS
SM
MD
LG