4 მარტს დონალდ ტრამპმა კონგრესს პირველად მიმართა სიტყვით მეორე ვადით გაპრეზიდენტების შემდეგ. უჩვეულოდ გრძელ გამოსვლაში, რომელიც საათ-ნახევარზე მეტხანს გაგრძელდა, დონალდ ტრამპი უკრაინასაც შეეხო.
აშშ-ის პრეზიდენტმა კონგრესმენებს უთხრა, რომ უკრაინის პრეზიდენტმა, ვოლოდიმირ ზელენსკიმ, მას წერილი გაუგზავნა, სადაც სამშვიდობო შეთანხმების შესახებ მოლაპარაკებების სურვილს გამოთქვამდა, შემდეგ კი წერილიდან ზელენსკის სიტყვები წაიკითხა:
„უკრაინა მზადაა, რაც შეიძლება მალე მიუჯდეს მოლაპარაკებების მაგიდას, რათა განგრძობად მშვიდობას მივუახლოვდეთ. უკრაინელებზე მეტად არავის უნდა მშვიდობა“.
დონალდ ტრამპის გამოსვლამდე ვოლოდიმირ ზელენსკიმ საჯარო განცხადებაც გაავრცელა, სადაც წერდა, რომ ის და მისი გუნდი „მზადაა იმუშაონ პრეზიდენტ ტრამპის ძლიერი ლიდერობის ქვეშ, რათა მიიღონ მშვიდობა, რომელიც დიდხანს გასტანს“.
„ჩვენ მართლაც ვაფასებთ, თუ რამდენი გააკეთა ამერიკამ, რათა უკრაინას სუვერენიტეტისა და დამოუკიდებლობის შენარჩუნებაში დახმარებოდა. გვახსოვს მომენტი, როცა ყველაფერი შეიცვალა, პრეზიდენტმა ტრამპმა რომ უკრაინას ჯაველინები გადასცა“.
სანაცვლოდ, ტრამპს თავის გამოსვლაში აღარ უხსენებია თეთრ სახლში ზელენსკისთან მომხდარი საჯარო დაპირისპირება და თქვა:
„ჩვენ [უკრაინელებთან] კარგი ურთიერთობა გვაქვს და უამრავი რამ ხდება”.
აშშ-ის პრეზიდენტმა დასძინა, რომ პარალელურად რუსეთისგან მიიღო „ძლიერი სიგნალები, რომ ისინი მშვიდობისთვის მზად არიან”.
ტრამპის გამოსვლის მეორე დღეს, კრემლის სპიკერმა, დმიტრი პესკოვმა განაცხადა, რომ მოსკოვი მიესალმება ზელენსკის განცხადებას მოლაპარაკებების შესახებ.
„იმედია, საკითხი პოზიტიურად გადაწყდება”
ტრამპის გუშინდელ გამოსვლა ექსპერტებმა უკრაინისთვის პოზიტიურად შეაფასეს.
სან დიეგოს უნივერსიტეტის პოლიტიკის მეცნიერების პროფესორის, მიხაილ ალექსეევის თქმით, ტრამპის მიერ ზელენსკის ციტირება მიუთითებდა, რომ „მან გვერდზე გადადო თეთრ სახლში გამართული პოლემიკა”.
„არ ყოფილა მოწოდება ზელენსკის გადადგომისკენ. არ ყოფილა საუბარი უკრაინის უმადურობაზე”, - უთხრა ალექსეევმა რადიო თავისუფლებას.
იმავე აზრზე იყო უკრაინელი პოლიტიკის ანალიტიკოსი იჰორ რეიტეროვიჩი. როგორც მან რადიო თავისუფლებას უთხრა, „ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ტრამპს არაფერი უთქვამს უკრაინისთვის სამხედრო დახმარების შეწყვეტაზე”.
„იმედი გვაქვს, ეს საკითხი პოზიტიურად გადაწყდება უახლოეს საათებში თუ არა, უახლოეს დღეებში მაინც”, - დასძინა რეიტეროვიჩმა.
მაგრამ დონალდ ტრამპის გამოსვლიდან რამდენიმე საათში ცნობილი გახდა, რომ აშშ-მ უკრაინას შეუწყვიტა სადაზვერვო მონაცემების გაზიარებაც.
ეს ინფორმაცია თავდაპირველად გაზეთმა Financial Times-მა გაავრცელა, მოგვიანებით კი დაადასტურ ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს (CIA) დირექტორმა ჯონ რეტკლიფმა.
თეთრი სახლის ეროვნული უსაფრთხოების მრჩეველი მაიკ უოლცი კი ამბობს, რომ აშშ-მა უკრაინას სამხედრო დახმარება იმ შემთხვევაში შეიძლება აღუდგინოს, თუ ხელი მოეწერება შეთანხმებას იშვიათი წიაღისეულის შესახებ და დაიწყება სამშვიდობო მოლაპარაკებები.
„ვფიქრობ, თუ შევძლებთ ამ მოლაპარაკებების გამართვას და მისკენ წინსვლას, ასევე ნდობის აღდგენის ზოგიერთი ზომის დადებას მაგიდაზე, მაშინ პრეზიდენტი განიხილავს პაუზის გაუქმების შესაძლებლობას“, - თქვა უოლცმა 5 მარტს.
ერთი კვირით ადრე ვოლოდიმირ ზელენსკი სწორედ წიაღისეულზე შეთანხმებაზე ხელმოსაწერად იყო მისული თეთრ სახლში, თუმცა პრეზიდენტ დონალდ ტრამპთან და ვიცე-პრეზიდენტ ჯეი დი ვენსთან საჯაროდ დაპირისპირების შემდეგ იქაურობა ნაადრევად დატოვა და მხარეებს ხელი არ მოუწერიათ შეთანხმებისთვის, რომელიც უკვე მზად იყო.
უკრაინელები ახლა მზადყოფნას გამოთქვამენ, რომ შეთანხმებას ხელს მოაწერენ.
ამერიკელი ლობისტი დანიელ ვაიდიჩი, რომელიც უკრაინელების ინტერესებს წარმოადგენს, ამბობს, რომ შეთანხმებისთვის ხელმოწერა ორივე მხარეს ხელს აძლევს.
„[შეთანხმება] აშშ-ს უკრაინაში კონკრეტულ აქტივებს მისცემს, რასაც ახლა დაცვა დასჭირდება“, - თქვა მან.
ვაიდიჩი ასევე დასძენს, რომ შეთანხმებით გათვალისწინებული ფონდი ხელსაყრელი ინსტრუმენტი იქნება უკრაინის რეკონსტრუქციაში ამერიკული კერძო სექტორის მისაზიდად.
სამშვიდობო მოლაპარაკებებთან დაკავშირებული დეტალები ჯერჯერობით უცნობი რჩება.
სატარიფო ომები გრძელდება
დონალდ ტრამპმა გუშინ წარმოთქმული სიტყვის ნაწილი მისი გაპრეზიდენტების შემდეგ აშშ-ის მიერ დაწესებულ ტარიფებს დაუთმო.
სწორედ პრეზიდენტის კონგრესში გამოსვლის დღეს შევიდა ძალაში 25%-იანი ტარიფები კანადიდან და მექსიკიდან, აშშ-ის უმსხვილესი სავაჭრო პარტნიორებისგან, შემოსულ საქონელზე.
იმავე დღეს 10%-იანი ტარიფი დაუწესდა ჩინეთიდან შემოსულ საქონელსაც.
ტარიფების ამოქმედებას საფონდო ბირჟებზე ამერიკული აქციების ფასების ყველაზე მკვეთრი გაუფასურება მოჰყვა ბოლო ორ თვეში, მაგრამ ტრამპი უკან არ იხევს - კონგრესის წინაშე მან კიდევ ერთხელ გაიმეორა, რომ 2 აპრილს აშშ-მა სავაჭრო პარტნიორებს დამატებითი ტარიფები შეიძლება დაუწესოს.
ჩინეთი, კანადა და მექსიკა აშშ-ს არ ეპუებიან.
ამერიკული ტარიფების ამოქმედებისთანავე ჩინეთმა 10-15%-იანი დამატებითი ტარიფი დააწესა გარკვეულ ამერიკულ საქონელზე.
„თუ აშშ-ს ომი სურს, იქნება ეს სატარიფო ომი, სავაჭრო ომი თუ ნებისმიერი სხვა სახის ომი, მზად ვართ, ბოლომდე ვიბრძოლოთ“, - განაცხადეს ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში.
კანადის პრემიერ-მინისტრმა ჯასტინ ტრუდომ ამერიკულ ტარიფებს „ძალიან სულელური“ უწოდა და იქაურ პროდუქციაზე თავადაც 25%-იანი ტარიფი დააწესა. ტრუდოს თქმით, თუ სამი კვირის შემდეგ აშშ-ის ტარიფები ძალაში დარჩება, კანადა დამატებითი ტარიფების დაწესებას განიხილავს.
კანადის ყველაზე დასახლებული პროვინციის, ონტარიოს პრემიერმა 100 მილიონი კანადური დოლარის (70 მლნ აშშ დოლარი) ღირებულების კონტრაქტი შეაჩერა ილონ მასკის კომპანია „სტარლინკთან“.
თავის მხრივ, მექსიკის პრეზიდენტმა, კლაუდია შეინბაუმმა თქვა, რომ საპასუხო ზომებს მისი ქვეყანაც მიიღებს, თუმცა კონკრეტიკას თავი აარიდა და განმარტა, რომ მეტი დეტალი კვირას გახდება ცნობილი.
„ტარიფებმა ამერიკა უნდა გაამდიდროს და კვლავ დიადი გახადოს. ეს უკვე ხდება და საკმაოდ მალე მოხდება”, - თქვა ტრამპმა კონგრესში.
საკონსულტაციო კომპანია Oxford Economics-ის აშშ-ის მთავარი ეკონომისტი, რაიან სვიტი ამბობს, რომ აშშ-ში ტარიფების შედეგი ეკონომიკური ზრდის შენელება, გაზრდილი უმუშევრობა და ინფლაცია იქნება.
ფორუმი